ट्रम्प किन नेतान्याहुसँग रिसाए? लेबनान आक्रमणले बढायो अमेरिका–इजरायल तनाव

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु बीच हालै लेबनानमाथिको इजरायली आक्रमणलाई लिएर गम्भीर मतभेद देखिएको छ। लामो समयदेखि निकट सहयोगी मानिएका यी दुई नेताबीचको सम्बन्धमा तनाव आएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।रिपोर्टहरूका अनुसार ट्रम्प विशेषगरी इजरायलले लेबनानको राजधानी बेरुत का आवासीय भवनहरूमा गरेको हवाई आक्रमणबाट असन्तुष्ट भएका हुन्। उनले सार्वजनिक रूपमा यस्तो आक्रमणले निर्दोष सर्वसाधारणको ज्यान जाने जोखिम बढाएको भन्दै आलोचना गरेका छन्। ट्रम्पले जी–७ शिखर सम्मेलनका क्रममा नेतान्याहुलाई “अझ जिम्मेवार बन्न” आग्रह गरेको बताइएको छ।मुख्य विवादको कारण अमेरिका र इरान बीच अघि बढिरहेको शान्ति सम्झौता हो। ट्रम्प प्रशासन लामो समयदेखि इरानसँग तनाव कम गर्ने प्रयासमा लागेको थियो। तर सम्झौता घोषणा हुनुअघि नै इजरायलले बेरुतमा गरेको आक्रमणले सम्पूर्ण कूटनीतिक प्रक्रिया जोखिममा पारेको ट्रम्पको धारणा रहेको छ। केही स्रोतहरूका अनुसार सम्झौता सार्वजनिक हुनुभन्दा करिब एक घण्टा अघि भएको आक्रमणले ट्रम्प निकै आक्रोशित बनेका थिए।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूको दाबीअनुसार ट्रम्प र नेतान्याहुबीच फोन वार्ताका क्रममा चर्को बहससमेत भएको थियो। केही रिपोर्टहरूमा ट्रम्पले नेतान्याहुको निर्णय क्षमतामाथि प्रश्न उठाउँदै कडा शब्द प्रयोग गरेको उल्लेख गरिएको छ। ट्रम्पलाई लागिरहेको थियो कि लेबनानमा सैन्य गतिविधि बढाउँदा इरानसँगको वार्ता पूर्ण रूपमा विफल हुन सक्छ।यसअघि पनि ट्रम्पले इजरायललाई लेबनानमा सीमित तथा लक्षित कारबाही मात्रै गर्न सुझाव दिएका थिए। उनले व्यापक युद्धको सट्टा “सर्जिकल स्ट्राइक” अर्थात् निश्चित लक्ष्यमा मात्र आक्रमण गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए। तर पछिल्ला घटनाहरूले उनको चाहनाविपरीत परिस्थिति विकसित भएको देखिएको छ।अर्कोतर्फ, नेतान्याहु सरकारले भने लेबनानस्थित हिजबुल्लाह विरुद्धको कारबाही राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि आवश्यक रहेको बताउँदै आएको छ। इजरायलको दाबी अनुसार हिजबुल्लाहले लगातार आक्रमण र सुरक्षा चुनौती सिर्जना गरिरहेको छ, जसका कारण सैन्य कारबाही जारी राख्नुपरेको हो।

विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्प र नेतान्याहुबीचको यो विवाद केवल लेबनानको विषयमा सीमित छैन। यसले मध्यपूर्वमा अमेरिकी रणनीति र इजरायली सुरक्षा नीतिबीच बढ्दो दूरीलाई पनि संकेत गर्दछ। ट्रम्प क्षेत्रीय युद्ध विस्तार हुन नदिन तथा इरानसँग कूटनीतिक समाधान खोज्न इच्छुक देखिन्छन्, जबकि नेतान्याहु सैन्य दबाबलाई प्राथमिकता दिइरहेका छन्।हालसम्म अमेरिका र इजरायलबीचको औपचारिक सम्बन्धमा कुनै ठूलो परिवर्तन भएको संकेत छैन। तथापि, ट्रम्पले सार्वजनिक रूपमा नेतान्याहुको आलोचना गर्नु असामान्य घटना मानिएको छ। यसले आगामी दिनमा मध्यपूर्वको राजनीति, इरानसँगको वार्ता र लेबनानको सुरक्षा अवस्थामाथि महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।