युद्धको छायाँमा फस्दै युक्रेनी किशोरहरू: पैसाको लोभले देशद्रोहसम्म

सन् 2024 को सेप्टेम्बर महिनाको एक चिसो साँझ, युक्रेनको चेर्निहिभ क्षेत्रको एक गाउँ नजिकै रेल ट्र्याक छेउमा केही किशोरहरू भेला भएका थिए। त्यो क्षेत्र रूसी ड्रोन र मिसाइल आक्रमणबाट लगातार प्रभावित थियो, र दुई दिनअघि मात्रै एउटा अस्पतालमा हमला भएको थियो।

१५ वर्षीय भितालीले रेल्वेको सञ्चार तथा संकेत प्रणाली राखिएका क्याबिनेटहरू जबर्जस्ती खोले। अभियोजन पक्षका अनुसार ती किशोरहरूले ज्वलनशील पदार्थ छर्केर ती उपकरणहरूमा आगो लगाएका थिए। उनीहरूले आगो लागेको दृश्य भिडियोमा खिचे, त्यसपछि आगो निभाएर उक्त भिडियो “सानिया” नामका व्यक्तिलाई पठाए, जसले उनीहरूलाई यस्ता कामका लागि अनलाइनमार्फत पैसा दिने प्रस्ताव गरेको थियो। तर ती कामहरू वास्तवमा युक्रेनी राज्यविरुद्धको तोडफोड  थिए भन्ने कुरा किशोरहरूलाई थाहा थिएन।सन् 2022 मा रूसले पूर्ण आक्रमण सुरु गरेयता १,१०० भन्दा बढी युक्रेनी नागरिकमाथि आगजनी, आतंकवाद वा तोडफोडका आरोप लागेका छन्, जसमा प्रत्येक पाँचमध्ये एकजना नाबालिग छन्। युक्रेनको सुरक्षा निकायका अनुसार धेरै किशोरहरू अनलाइनमार्फत अपरिचित व्यक्तिहरूद्वारा फसाइन्छन्, जसलाई प्रायः रूसको गुप्तचर निकायसँग सम्बन्धित मानिन्छ।यस्ता घटनामा संलग्न किशोरहरूलाई १० वर्षसम्मको जेल सजाय हुन सक्छ। तर धेरैजसो शिक्षक र अभिभावक उनीहरूलाई अपराधीभन्दा बढी परिस्थितिको शिकार ठान्छन्। चेर्निहिभका एक भौतिकशास्त्र शिक्षकले भने, “म उनीहरूलाई अपराधी देख्दिनँ, यी त विद्यार्थी मात्र हुन्।”अनुसन्धान अनुसार, अधिकांश किशोरहरू राजनीतिक विचारभन्दा बढी पैसाको लोभमा यस्ता काममा लाग्ने गरेका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघको एक प्रतिवेदनले पनि रूसले युक्रेनी बालबालिकालाई निगरानी र तोडफोडका लागि प्रयोग गरेको विश्वसनीय प्रमाण रहेको उल्लेख गरेको छ।

युद्धका कारण धेरै बालबालिकाले कठिन परिस्थितिमा जीवन बिताइरहेका छन्—कसैका बुबाआमा मोर्चामा छन्, कसैले आफ्ना आफन्त गुमाएका छन्। गरिबी, असुरक्षा र भविष्यको अन्योलबीच उनीहरू सजिलै अनलाइन प्रलोभनमा फस्ने गरेका छन्।भितालीले आफ्नो भूमिकाका लागि करिब २३ डलर पाएका थिए। एक वर्षभन्दा बढी हिरासतमा बिताएपछि उनी जमानतमा रिहा भएका छन्, तर मुद्दा अझै जारी छ। उनले आफ्नो गल्ती स्वीकार्दै भने, “यदि कसैलाई सल्लाह दिन सक्थेँ भने भन्थें—यस्तो सजिलो पैसा कमाउने बाटो हुँदैन।”

उनकी आमाले छोरालाई छुटाउन ऋण लिनुपरेको थियो। “यो वर्ष मेरो जीवनकै सबैभन्दा कठिन वर्ष थियो,” उनले भनिन्।युक्रेनमा अहिले ठूलो प्रश्न उठिरहेको छ—यस्ता किशोरहरूलाई कसरी न्याय दिने? के उनीहरूलाई समाजमा पुनः समायोजन गर्न सकिन्छ? र युद्धमा हुर्किएका यी बालबालिकाप्रति राज्यको दायित्व के हो?युद्ध जारी रहँदा यस्ता प्रश्नहरूको जवाफ अझै अस्पष्ट छ, तर एउटा कुरा स्पष्ट छ—यस द्वन्द्वले केवल भू-राजनीति मात्र होइन, एउटा पुस्ताको भविष्यसमेत गम्भीर रूपमा प्रभावित पारेको छ।