• Thursday, June 18, 2026

गाउडीको अधुरो सपना: संसारकै अग्लो चर्च कसरी बन्यो?



सन् १९२६ को जुन महिनामा, अस्तव्यस्त लुगा लगाएका एक वृद्ध व्यक्ति चर्चतर्फ जाँदै गर्दा सडक पार गर्ने क्रममा ट्रामको ठक्करबाट गम्भीर घाइते भए। केही दिनपछि उनको एक गरिब अस्पतालमा मृत्यु भयो। ती व्यक्ति थिए अन्तोनी गाउडी, जसलाई पछि “भगवानका वास्तुकार” भनेर चिनिन थालियो।उनले आफ्नो पछाडि एउटा विशाल र ऐतिहासिक काम अधुरै छोडेर गए। त्यो थियो स्पेनको बार्सिलोनामा निर्माण भइरहेको साग्रादा फामिलिया चर्च। आज यो चर्च बार्सिलोनाको आकाशरेखामाथि उभिएको एक अद्भुत धार्मिक तथा वास्तुकलात्मक स्मारक बनेको छ। टाढाबाट हेर्दा यो विशाल प्राकृतिक संरचनाजस्तो देखिन्छ भने नजिकबाट हेर्दा जीवित वस्तुजस्तै अनुभूति हुन्छ। यसको भित्ताहरूमा कुँदिएका बाइबलका कथाहरू ढुङ्गाबाट आफैं उम्रिएका जस्ता देखिन्छन्।

गाउडीको मृत्यु भएपछि पनि निर्माण कार्य जारी रहने उद्देश्यले चर्चको योजना बनाइएको थियो। तर सन् १९३६ मा स्पेनी गृहयुद्धका क्रममा उनका अधिकांश नक्सा र मोडलहरू नष्ट भए। त्यसपछि कामलाई अगाडि बढाउनु अत्यन्त कठिन बन्यो। कतिपयले त चर्चका अग्ला टावरहरू आधारभूत संरचनाले धान्न नसक्ने र हावाहुरीले क्षति पुर्‍याउन सक्ने अनुमानसमेत गरेका थिए।तर गाउडीको मृत्यु भएको सय वर्षपछि, चर्चको मुख्य तथा सबैभन्दा अग्लो येशू ख्रीष्ट टावर पूरा भएको छ। यसको उचाइ १७२.५ मिटर रहेको छ, जसले साग्रादा फामिलियालाई संसारकै अग्लो चर्चको उपाधि दिलाएको छ।युवा उमेरमै अत्यन्त महत्वाकांक्षी र धार्मिक स्वभावका गाउडीको दुईवटा लक्ष्य थिए। पहिलो, ढुङ्गामा बाइबलको कथा उतार्ने र दोस्रो, पुराना वास्तुकलाका कमजोरीहरू सुधार्ने।यसका लागि उनले प्राचीन संसारका अद्भुत संरचनाहरू अध्ययन गरे। विशेष गरी अहिलेको इराकमा रहेको प्राचीन सहर टेसिफोनको प्रसिद्ध ताक–इ–किस्रा मेहराब बाट उनी अत्यन्त प्रभावित भए। यो संरचना “क्याटेनरी मेहराब” शैलीमा निर्माण गरिएको थियो।क्याटेनरी मेहराब बुझ्न एउटा सिक्रीलाई दुई छेउबाट समातेको कल्पना गर्नुपर्छ। सिक्री बीचतिर झुकेर घुमाउरो आकार बनाउँछ। यदि त्यही आकारलाई उल्टाएर ढुङ्गाको मेहराब बनाइयो भने त्यो अत्यन्त बलियो र स्थिर हुन्छ। गाउडीले यही सिद्धान्तलाई आफ्नो चर्चको डिजाइनमा प्रयोग गरे।उनी चर्चलाई बाहिरी सहारा दिने परम्परागत ढुङ्गे संरचनाहरू प्रयोग गर्न चाहँदैनथे। उनका अनुसार ती भवनका “बैसाखी” जस्ता थिए। त्यसको सट्टा उनले क्याटेनरी आकारका स्तम्भहरू प्रयोग गरे जसले आफैं आफ्नो भार थेग्न सकून्।

गाउडीले प्रकृतिलाई आफ्नो सबैभन्दा ठूलो गुरु मान्थे। त्यसैले चर्चभित्रका स्तम्भहरू रूखको आकारमा डिजाइन गरिए। ती स्तम्भहरू माथि पुगेर हाँगाजस्तै फैलिन्छन् र छाना तथा टावरहरूको भार वहन गर्छन्।चर्चभित्र प्रवेश गर्दा रंगीन सिसाबाट छिरेको रातो, सुन्तला र पहेंलो प्रकाशले एउटा जादुई वातावरण सिर्जना गर्छ। माथि हेर्दा ती स्तम्भहरूले विशाल छानालाई थेगेका छन् भन्ने कुरा विश्वास गर्न कठिन हुन्छ।चर्चका सबैभन्दा अग्ला टावरहरू निर्माण गर्दा ठूलो समस्या देखा पर्‍यो। विशेष गरी पवित्र मरियम टावर निर्माण गर्दा यसको भार तलका स्तम्भहरूले धान्न नसक्ने देखियो।सुरुमा इस्पातको ढाँचा प्रयोग गर्ने योजना बनाइए पनि पछि बेलायतको इन्जिनियरिङ कम्पनीले नयाँ उपाय सुझायो। उनीहरूले परम्परागत भारी कंक्रीटको सट्टा विशेष प्रकारका हल्का ढुङ्गे प्यानलहरू प्रयोग गर्ने प्रस्ताव राखे।यी प्यानलहरू भित्र इस्पातका तारहरू तानेर बलियो बनाइएका थिए। यसले टावरलाई हलुका मात्र होइन, हावा चल्दा आउने दबाब पनि सहन सक्ने बनायो।

यस प्रविधिको प्रयोगपछि पवित्र मरियम टावर, येशू ख्रीष्ट टावर लगायत चर्चका मुख्य छवटा टावरहरू सफलतापूर्वक निर्माण गरिए।पहिले चर्चको निर्माण अत्यन्तै सुस्त गतिमा भइरहेको थियो। तर पूर्वनिर्मित ढुङ्गे प्यानलहरूको प्रयोगपछि निर्माण कार्य धेरै छिटो सम्पन्न हुन थाल्यो।गाउडी स्वयं नयाँ प्रविधिप्रति निकै उत्सुक थिए। उनले आफ्नो जीवनकालमै विभिन्न सामग्री प्रयोग गरेर परीक्षण गरेका थिए। चर्चको एउटा पुरानो टावर आज पनि एक सय वर्षपछि लगभग पूर्ण अवस्थामा रहेको छ, जसले गाउडीको निर्माण गुणस्तरलाई प्रमाणित गर्छ।

यद्यपि संसारकै अग्लो चर्चको उपाधि प्राप्त गरिसकेको भए पनि साग्रादा फामिलिया अझै पूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको छैन। चर्चको मुख्य अगाडिको भाग लगायत केही संरचनाहरू निर्माण हुन बाँकी छन्।निर्माण पूरा भएपछि पनि आधुनिक प्रविधिको आवश्यकता रहनेछ। हावा, तापक्रम र समयसँगै भवनमा चिरा पर्न सक्छन्। पहिले यी समस्या पत्ता लगाउन पर्वतारोहीहरूले दुई वर्षसम्म चर्चको निरीक्षण गर्थे।अहिले भने ड्रोन र कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रयोग गरेर केही हप्तामै सम्पूर्ण भवनको जाँच गर्न सकिन्छ।साग्रादा फामिलिया कुनै स्थिर ढुङ्गाको भवन मात्र होइन। यो समय, मौसम र प्रकृतिसँगै बदलिरहने जीवित संरचनाजस्तो छ। यही कारणले यो गाउडीको दर्शन र कल्पनाशक्तिको उत्कृष्ट उदाहरण मानिन्छ।गाउडीको विश्वास थियो कि प्रकृति नै सबैभन्दा ठूलो शिक्षक हो। त्यसैले उनले चर्चलाई प्रकृतिका नियमअनुसार डिजाइन गरे। आज, उनको मृत्यु भएको एक शताब्दीपछि पनि, उनको सपना संसारभरका करोडौँ मानिसलाई प्रेरणा दिइरहेको छ।

Please Login to comment in the post!

you may also like