अमेरिका–इजरायल र इरानबीच बढ्दो तनाव: विश्व अर्थतन्त्रमा तेल संकटको खतरा

अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको आक्रमणपछि मध्यपूर्वमा बढ्दै गएको तनावले विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो असर पार्न सक्ने संकेत देखिएको छ। विशेषगरी पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि यसको सबैभन्दा ठूलो प्रभाव हुन सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन्।इरानले महत्वपूर्ण जलमार्ग Strait of Hormuz बन्दजस्तै बनाएको र कतार तथा साउदी अरबका ऊर्जा उत्पादन केन्द्रहरूमा आक्रमण गरेको कारण विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा ठूलो अवरोध आएको छ। यो जलमार्गबाट विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल ढुवानी हुने भएकाले यसको अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चिन्ता बढाएको छ।

हाल अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा Brent crude को मूल्य प्रति ब्यारेल करिब ८४ डलर पुगेको छ, जुन युद्ध सुरु हुनु अघिको मूल्यभन्दा करिब १५ प्रतिशत बढी हो। यद्यपि विगतका संकटहरूको तुलनामा यो वृद्धि अझै सीमित मानिएको छ।तर यदि तेल आपूर्ति केही हप्ता भन्दा बढी समय अवरुद्ध भयो भने मूल्य तीव्र रूपमा बढ्न सक्छ। अमेरिकी बैंक Goldman Sachs का विश्लेषकहरूले पाँच हप्ता सम्म ढुवानी प्रभावित रहे तेलको मूल्य १०० डलर प्रति ब्यारेल पुग्न सक्ने अनुमान गरेका छन्।

त्यस्तै कतारका ऊर्जा मन्त्री Saad al-Kaabi ले उत्पादन रोक्नुपर्ने अवस्था आए तेलको मूल्य १५० डलर प्रति ब्यारेलसम्म पुग्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।विश्व बैंक तथा International Monetary Fund का अनुसार तेलको मूल्य १० प्रतिशतले बढ्दा विश्व आर्थिक वृद्धिदर करिब ०.१५ प्रतिशतले घट्न सक्छ।

यस संकटको असर सबै देशमा समान नहुने देखिएको छ। विशेषगरी एशियाली देशहरू—भारत, जापान, दक्षिण कोरिया र फिलिपिन्स—सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने सम्भावना रहेको छ, किनभने यी देशहरू बाह्य ऊर्जा आयातमा धेरै निर्भर छन्।यसबीच तरल प्राकृतिक ग्यास (LNG) को मूल्य अझ तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। कतारको सरकारी कम्पनी QatarEnergy ले ड्रोन आक्रमणपछि उत्पादन रोक्ने घोषणा गरेपछि युरोपमा LNG को मूल्य करिब ५० प्रतिशतले बढेको छ।विशेषज्ञहरूका अनुसार यदि मध्यपूर्वको यो संकट लामो समयसम्म जारी रह्यो भने पेट्रोल, डिजेल र अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य विश्वभर महँगो हुने सम्भावना छ, जसले आर्थिक वृद्धि सुस्त बनाउन सक्छ।